21°C lekkie zachmurzenie

Teatr Wielki

Historia warszawy, Teatr Wielki - zdjęcie, fotografia

Powstanie Teatru Wielkiego w Warszawie nierozerwalnie wiąże się z historią miasta. Jego mury, dzieje są ponadczasowe i bliskie każdemu rodowitemu mieszkańcowi Warszawy. To miejsce dotykane najważniejszymi i przełomowymi dla kraju wydarzeniami do dnia dzisiejszego odgrywa znaczącą rolę w życiu kulturalnym i artystycznym.

Gmach teatru powstał w latach 1825–1833 z inicjatywy Wojciecha Bogusławskiego, na podstawie projektu Antoniego Corazziego. Budynek ten był jednym z najciekawszych i największych pod względem architektonicznym obiektów teatralnych pierwszej połowy XIX wieku.

Czasy Królestwa Kongresowego to okres, w którym nastąpiło bardzo duże ożywienie w kręgach kulturalnych. Mieszkańcy stolicy chętnie chodzili do teatru, często zdarzało się, że brakowało miejsc na sztuki wystawiane przy pl. Krasińskich czy też w Teatrze Rozmaitości przy Krakowskim Przedmieściu. Wszystko to spowodowało, iż zdecydowano o powstaniu naprzeciwko ówczesnego ratusza gmachu, w którym znajdywać się miał nowy teatr.

Już w 1819 roku na placu Pomarywilskim rozpoczęła się, głównie na użytek warszawskich kramów, pod czujnym okiem Chrystiana Piotra Aignera budowa gmachu nazywanego często Pod Kolumnami. W 1825 roku podjęto decyzję o rozbiórce znajdującego się naprzeciwko dawnego pałacu Jabłonowskich budynku Marywilu, a w jego miejsce Antoni Corazzi zaprojektował nieruchomość, w której mieścić się miał Teatr Narodowy.

W czasie powstania warszawskiego spłonęły w Archiwum Teatrów Miejskich rysunki przedstawiające projekt budowy. Reprodukcje tych rysunków pozwalają jednak na dość szczegółowe przedstawienie wyglądu gmachu w momencie jego powstania. Po przejściu westybulu w korpusie głównym mieściła się poczekalnia prowadząca do czterech klatek schodowych. Pierwsze z nich skierowane były ku salom redutowym oraz będącej na parterze widowni. Dwie kolejne natomiast na galerię oraz paradyz. Dodatkowo na głównej osi znajdywały się kasy oraz foyer. Sama widownia podzielona została, podobnie jak w przypadku powstających w pierwszej połowie XIX wieku teatrów, w części parterowej na pół. Pierwsza z nich znajdowała się bliżej sceny, druga była oddzielona od poprzedniej i zbudowana pod kątem, zgodnie z osią sali.

Kamień węgielny pod nową inwestycję został położony w obecności wielu znakomitych dostojników 19 listopada 1825 r. Pieniądze na nowy gmach początkowo dała Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych, a następnie swoje dotacje przekazały także władze miasta stołecznego Warszawy i Banku Polskiego. Część niezbędnej kwoty otrzymano również z kasy skarbu państwa. Po dwóch latach powstało Towarzystwo Akcyjne, które miało za zadanie zdobycie środków na ukończenie budowli. Dwukrotnie Corazzi zmuszony był do przerwania pracy. Pierwszy raz na trzy miesiące w 1826 roku ze względów finansowych, drugi zaś w związku z wybuchem powstania listopadowego. Budowa gmachu ostatecznie zakończyła się na początku 1833 roku. Pierwszy spektakl wystawiono w tym samym roku – 24 lutego, kiedy to na deskach Teatru Wielkiego zaprezentowano operę „Cyrulik sewilski” Rossiniego.

Samą nazwę z Teatru Narodowego na Teatr Wielki zmieniono po powstaniu listopadowym. Jednocześnie z inicjatywy Wojciecha Bogusławskiego powstał pomysł rozdzielenia scen według rodzaju. W tym celu w Sali Redutowej mieszczącej blisko sześćset osób powołano do życia we wrześniu 1833 roku Nowy Teatr Rozmaitości. Zyskał on oddzielne wejście główne od ulicy Wierzbowej.

Druga połowa XIX wieku to dla teatru okres rozwoju, ciągłej popularności i rozkwitu. Zmiany wprowadzane były na bieżąco. Często w tym czasie dokonywano drobnych, a nawet poważniejszych zmian na terenie samego gmachu, jak i w jego okolicach. Przykładowo w 1864 roku zmieniono rodzaj oświetlenia na gazowe. W międzyczasie zrekonstruowano nieruchomość w ten sposób, by mogła ona pomieścić więcej osób. Po ukończeniu prac znajdowało się w niej 1375 miejsc. Na placu przed teatrem 27 września 1936 r. odsłonięty został pomnik Wojciecha Bogusławskiego, uznawanego za ojca polskiej sceny. Monument ten autorstwa Jana Szczepkowskiego ufundowany został przez aktorów.

Nie przetrwał on jednak czasów II wojny światowej, podobnie jak większość pomników miasta stołecznego tego okresu. Dopiero dwadzieścia lat po wojnie udało się go zrekonstruować i postawić w tym samym miejscu, w którym stał pierwotnie. Wojna dotknęła nie tylko pomnik. We wrześniu 1939 r. od zapalających się bomb spłonęły wszystkie trzy części gmachu, w którym znajdowały się wówczas Teatr Narodowy, Teatr Wielki oraz Sale Redutowe. Ocalały jedynie mieszczące się od strony pl. Teatralnego fasady, a także wschodnie skrzydło Teatru Wielkiego od strony ul. Wierzbowej. Jeszcze w czasie wojny mieszkańcy postanowili zabezpieczyć pozostałości gmachu przed całkowitym zniszczeniem.

Odbudowa budynku po wcześniej przeprowadzonym konkursie i wyłonieniu jako zwycięzcy projektu Bohdana Pniewskiego została zrealizowana w latach 1954–65, a już 19 listopada 1965 roku w teatrze odbyła się premiera „Strasznego dworu” Stanisława Moniuszki. W tym samym roku gmach Teatru Wielkiego stał się placówką mieszczącą w swoich murach Teatr Opery i Baletu, Teatr Narodowy, Teatr Kameralny Operowy czy też Muzeum Teatralne. W 2002 roku ówczesny prezydent Polski Aleksander Kwaśniewski odsłonił znajdującą się na fasadzie nową kompozycję rzeźbiarską wykonaną przez przedstawicieli Akademii Sztuk Pięknych.

Marcin Kalicki

Miejsce zdarzenia mapa Warszawa


Teatr Wielki komentarze opinie

Dodajesz jako: Zaloguj się

Ostatnie video - filmy na wio.waw.pl





Historia warszawy, Śródmieście - więcej informacji