Historia Warszawy, Kalendarium czasu przełomu - zdjęcie, fotografia

Kwiecień 1988 r. W Bydgoszczy strajkuje komunikacja miejska, najpierw pracownicy formułują żądania płacowe. Gdy protesty rozszerzają się na inne ośrodki, w tym Nową Hutę, gdzie liderem jest Andrzej Szewczuwaniec i Stalową Wolę pojawia się żądanie przyjęcia do pracy osób zwolnionych przedtem za działalność związkową.

Maj 1988 r. Władza siłą po nocnej interwencji ZOMO i oddziału antyterrorystycznego milicji z 4/5 maja łamie strajk w Nowej Hucie, którego uczestnicy domagali się ponownej legalizacji Solidarności. Ale to nie koniec, bo od rana 5 maja przez cały dzień protestują z kolei studenci Uniwersytetu Warszawskiego. Tam nie tylko obywa się bez przemocy, ale z powodu pięknej pogody strajk przybiera piknikową formę, towarzyszą mu też spotkania z poetami (Piotrem Matywieckim) i działaczami podziemnej Solidarności (Michałem Bonim). Zastrajkuje też po raz kolejny Stocznia Gdańska, tym razem bez wielkiego efektu – zamiast podpisaniem porozumień jak w 1980 r. strajk kończy się przemarszem do kościoła Świętej Brygidy. Ponieważ wcześniej rzecznik rządu Jerzy Urban poinformował, że strajkuje 300 stoczniowców – wychodzący z zakładu wielotysięczny tłum przez chwilę skanduje ironiczne: Jest nas trzystu, jest nas trzystu… W Zakładach Mechanicznych Ursus próbę protestu podejmują zarówno działacze kierujący tam strajkiem w 1980 r (Zbigniew Janas), jak młodzi pracownicy, którzy pojawili się w fabryce już po stanie wojennym (Mariusz Ambroziak). W wielu zakładach i uczelniach kluczową rolę w organizacji protestów odgrywa pokolenie „młodszych braci Solidarności”.

Lipiec 1988 – podczas sześciodniowej wizyty w Polsce Michaił Gorbaczow nie potwierdza aktualności doktryny Leonida Breżniewa o ograniczonej suwerenności państw socjalistycznych, chociaż w trakcie spotkania z intelektualistami na Zamku Królewskim zostaje o nią zapytany przez Marcina Króla. Stanowi to sygnał, że ZSRR nie zamierza interweniować w Polsce i odbiera władzom główny argument za odmową negocjacji z opozycją.

Sierpień 1988 r. – strajkuje kilkanaście śląskich kopalń. Władza szturmuje wiele z nich, ale protesty wybuchają w kolejnych. Staje ponownie Stocznia Gdańska. Strajkuje Szczecin i znów Stalowa Wola.

20 sierpnia prezes warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej Andrzej Stelmachowski upoważniony do rozmów zarówno przez Episkopat jak Lecha Wałęsę spotyka się z sekretarzem KC PZPR Józefem Czyrkiem, to tylko wstęp do ważniejszych rozmów

31 sierpnia 1988 r. w willi przy ul. Zawrat odbywa się spotkanie Lecha Wałęsy z Czesławem Kiszczakiem w obecności biskupa Jerzego Dąbrowskiego i sekretarza KC PZPR Stanisława Cioska, pierwsze na tym szczeblu od wprowadzenia stanu wojennego. Kościół konsekwentnie mediuje między władzą, a wciąż jeszcze nielegalną Solidarnością. Ceną za podjęcie rozmów Okrągłego Stołu ma być wygaszenie strajków, Wałęsa na to przystaje.

Wrzesień 1988 r. zaczynają się rozmowy w Magdalence, przygotowujące Okrągły Stół i mające zakulisowy charakter. Ze strony solidarnościowej uczestniczą w nich obok Wałęsy m.in. Lech Kaczyński, Mieczysław Gil, Adam Michnik i Bronisław Geremek. Ze strony rządowej obok Kiszczaka m.in. Andrzej Gdula, Ireneusz Sekuła i Aleksander Kwaśniewski. Udział w spotkaniach biorą też biskupi, w tym Alojzy Orszulik i Tadeusz Gocłowski.

30 listopada 1988 r. debata telewizyjna Lecha Wałęsy z Alfredem Miodowiczem. Oznacza ona pierwszą od czasu stanu wojennego prezentację poglądów opozycji w telewizji państwowej. Obserwatorzy nie mają wątpliwości, że debatę wygrał Lech Wałęsa.

6 lutego – 5 kwietnia 1989 trwają obrady Okrągłego Stołu, wśród ich uczestników po stronie solidarnościowej obok Wałęsy m.in. Tadeusz Mazowiecki, Bronisław Geremek, Andrzej Stelmachowski i Adam Strzembosz. Również Jacek Kuroń i Adam Michnik, na których udział strona rządowa długo nie chciała się zgodzić. Także obaj Kaczyńscy, Mariusz Kamiński, Krystyna Pawłowicz, Jarosław Sellin i Grzegorz Bierecki. Po stronie koalicyjno-rządowej oprócz Kiszczaka m.in. Aleksander Kwaśniewski, Leszek Miller, Janusz Reykowski, Alfred Miodowicz a także Andrzej Olechowski, który później będzie ministrem solidarnościowego rządu Jana Olszewskiego i Marcin Święcicki. Formalnie do żadnej ze stron nie zalicza się mec. Władysław Siła-Nowicki. W trakcie obrad uzgodniono przywrócenie Senatu i wolne do niego wybory. Te do Sejmu miały zostać oparte na kontrakcie, pozwalającym PZPR wraz z koalicjantami zachować większość nawet w wypadku utraty wszystkich mandatów, objętych swobodnym glosowaniem. Liderzy PZPR nie przewidzieli, że Zjednoczone Stronnictwo Ludowe i Stronnictwo Demokratyczne mogą się z sojuszu z nimi wyłamać. Ustalono też przywrócenie urzędu prezydenta, którego miały wybrać obie izby parlamentu.

8 maja 1989 ukazuje się pierwszy numer „Gazety Wyborczej”, trafiającej do kiosków, ale redagowanej przez dziennikarzy aktywnych dotychczas w drugim obiegu. Dziennik przy winiecie ma znaczek Solidarności. Formalnie przechodzi przez cenzurę, ale jej ingerencje są rzadkie. W zamierzeniu ma służyć całej opozycji. Naczelnym zostaje Adam Michnik.

4 czerwca 1989 pierwsza tura wyborów do Sejmu i Senatu przynosi miażdżące zwycięstwo opozycji. Pada niemal w całości lista krajowa, skupiająca prominentów z PZPR i ich sojuszników, z grona 35 osób wybrane zostaną dwie. W wolnych wyborach do Senatu w Koszalińskiem Aleksander Kwaśniewski przegrywa rywalizację o mandat ze skromną nauczycielką muzyki Gabrielą Cwojdzinską. W Nowosądeckiem Zofia Kuratowska uzyskuje poparcie 82 proc wyborców. Gustaw Holoubek zostaje senatorem z Krośnieńskiego z poparciem 75 proc. Do Senatu nie wchodzi w pierwszej turze ani jeden kandydat PZPR. Przegrywa też startująca osobno Konfederacja Polski Niepodległej, rywalizujący w Krakowie z Janem Rokitą o mandat poselski Leszek Moczulski uzyskuje 10 proc poparcia, zaś w Szczecinie Zbigniew Brzycki 15,8 proc. W sztabie w Niespodziance przy pl. Konstytucji Solidarność świętuje zwycięstwo, niepokoi tylko frekwencja: 62 proc oraz to, jak wynik przyjmą inne kraje bloku.

18 czerwca 1989 przy frekwencji zaledwie 25 proc odbywa się druga tura wyborów, niezbędna do wyłonienia posłów tam, gdzie mandaty zastrzeżono dla PZPR i koalicjantów – bo kandydaci nie uzyskali tam wymaganych 50 proc. Dogrywka niezbędna okazuje się również w kilku okręgach do Sejmu i Senatu objętych swobodnym glosowaniem. Porażkę ponosi tylko jeden kandydat Komitetu Obywatelskiego Piotr Baumgart. W efekcie Senat składa się z 99 mandatariuszy Solidarności oraz miliardera Henryka Stokłosy. Do Sejmu „S” bierze w komplecie mandaty, które mogła uzyskać dzięki swobodnemu głosowaniu, ale większość kontrakt daje PZPR i jej sojusznikom.

3 lipca 1989 Adam Michnik publikuje w „Gazecie Wyborczej” artykuł zatytułowany „Wasz prezydent, nasz premier”, który wzbudza ożywione dyskusje. Jednym z oponentów koncepcji przejmowania władzy przez dotychczasową opozycję jest Tadeusz Mazowiecki, który odpowiada tekstem „Spiesz się powoli” na łamach „Tygodnika Solidarność”.

9-11 lipca 1989 wizytę w Polsce składa prezydent Stanów Zjednoczonych George Bush senior. Przez dwie godziny rozmawia w Belwederze z przewodniczącym Rady Państwa Wojciechem Jaruzelskim, a na koniec jest gościem na śniadaniu w gdańskim domu Lecha Wałęsy. Interpretująca to jako sukces Solidarności opinia publiczna nie dowie się, że republikanin nakłania komunistę Jaruzelskiego, by nie rezygnował z ubiegania się o prezydenturę, co po latach Bush senior potwierdzi we wspomnieniach „Świat przekształcony”.

19 lipca 1989 Zgromadzenie Narodowe jednym głosem ponad wymagane minimum wybiera Wojciecha Jaruzelskiego na prezydenta. Przeciw jest nawet jeden poseł PZPR, za to do wyboru generała przyczyniają się niektórzy członkowie Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego, którzy z rozmysłem oddają głosy nieważne (Andrzej Stelmachowski, Andrzej Wielowieyski) lub w wyborcze nie uczestniczą (Marek Jurek), co sprzyja kandydatowi komunistów.

Sierpień 1989 r. generał Czesław Kiszczak po trzech tygodniach rezygnuje z misji utworzenia rządu. Dotychczasowi koalicjanci PZPR – Zjednoczone Stronnictwo Ludowe i Stronnictwo Demokratyczne zaczynają rozmowy z Solidarnością. Odwrócenie sojuszy pozwoli na powołanie pierwszego niekomunistycznego premiera.

17 sierpnia 1989 po spotkaniu w Łazienkach Lech Wałęsa oraz Roman Malinowski (ZSL) i Jerzy Jóźwiak (SD) ogłaszają przed Pałacem Myślewickim zawiązanie nowej koalicji rządowej

24 sierpnia 1989 Sejm powołuje na premiera Tadeusza Mazowieckiego

12 września 1989 r. Tadeusz Mazowiecki prezentuje w Sejmie program rządu. W trakcie expose prawie zasłabnie, co skomentuje potem stwierdzeniem, że jego zdrowie jest w podobnym stanie jak polska gospodarka. Pokazuje w Sejmie znak „V” za który jeszcze niedawno milicja biła demonstrantów i o którym sam Jaruzelski mówił: na tę literę nie zaczyna się ani jedno polskie słowo… Teraz z nim jako prezydentem przyjdzie nowemu premierowi współpracować. Do rządu wchodzą z PZPR generałowie Czesław Kiszczak (wicepremier, minister spraw wewnętrznych) i Florian Siwicki (minister obrony). Więcej ministrów ma jednak solidarnościowy rodowód. Jacek Kuroń obejmuje resort pracy. Po odmowie ze strony Witolda Trzeciakowskiego i Cezarego Józefiaka – funkcję wicepremiera i ministra finansów zdecyduje się przyjąć jako trzeci kandydat Leszek Balcerowicz. Ministrem przemysłu zostaje Tadeusz Syryjczyk. ZSL reprezentują w rządzie m.in. ministrowie: zdrowia Andrzej Kosiniak-Kamysz oraz sprawiedliwości Aleksander Bentkowski.

9 listopada 1989 upada mur berliński, po tym, jak mieszkańcy NRD masowo ruszają na przejścia graniczne. Kanclerz Niemiec Zachodnich Helmut Kohl przebywa wtedy z wizytą w Polsce. Przerwie ją na wiadomość o wydarzeniach w Berlinie. Ale wkrótce do Polski powróci.

12 listopada 1989 w Krzyżowej Mazowiecki i Kohl, który kontynuuje przerwaną wizytę dokonują historycznego gestu pojednania.

15 listopada 1989 Lech Wałęsa wygłasza w Kongresie USA przemówienie, które zaczyna od słów „My, Naród…”, otwierających Konstytucję Stanów Zjednoczonych. Kongresmeni owacyjnie przyjmują przewodniczącego NSZZ „S”.

Grudzień 1989 r. Sejm w ekspresowym tempie uchwala plan Balcerowicza i zmienia nazwę państwa z PRL na: Rzeczpospolita Polska. Orzeł z godła odzyskuje koronę.

27 maja 1990 r. odbywają się pierwsze od 1928 r. zupełnie wolne wybory w Polsce, do rad gmin. Dają początek odrodzeniu polskiej samorządności

Kalendarium czasu przełomu komentarze opinie

Dodajesz jako: |


Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Kampania wyborcza w

Bierzesz udział w wyborach parlamentarnych 2019 roku? Startujesz do Sejmu lub Senatu RP? To dobrze, że trafiłeś na nasze ogłoszenie. Zresztą to, że..


Reklama
 Reklama

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez wio.waw.pl, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

MPG MEDIA SP z o o z siedzibą w Warszawa 02-761, Cypryjska 2G

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"