W którym miejscu znajdował się obóz koncentracyjny w Warszawie?

We wtorkowe południe w siedzibie Archiwum Akt Nowych odbyła się konferencja „KL Warschau – poszukiwanie prawdy”, podczas której przełomowe, nowe ustalenia zaprezentował Zygmunt Walkowski.

Znany varsavianista przez ponad sześć lat pracy odszukał niezliczoną ilość zdjęć i materiałów, które następnie porównał, aby wskazać ostatecznie, gdzie faktycznie zlokalizowany był Konzentrationslager Warschau oraz jedyne w stolicy krematorium. Znalazł odpowiedź na pytanie, czy przy dworcu Warszawa Zachodnia znajdowały się domniemane komory gazowe. Przedstawił również informacje mówiące o tym, że nie możliwe było, by na terenie Fortu Bema, Lasku na Kole czy też obszaru nazywanego „Drewnianym Kołem” znajdowały się obozy koncentracyjne. 

– Podstawą opracowań są niemieckie zdjęcia lotnicze z okresu wojny, które zostały wykonane w czasie lotów nad Warszawą. Jest to materiał nie do przecenienia – powiedział Zygmunt Walkowski, który następnie przedstawił miejsce, gdzie naprawdę znajdował się KL Warschau, porównując tysiące fotografii z planem przedstawionym w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku przez dr Piotra Kijkowskiego. Badacz wyraźnie wskazał, że obóz koncentracyjny, a przynajmniej jego centralna część znajdowała się przy ul. Gęsiej (obecnie ul. Anielewicza), pokazał także, gdzie zlokalizowane były wszystkie zabudowania. Dzięki dokumentacji fotograficznej varsavianista nie tylko określił, w którym miejscu stał komin jedynego krematorium w Warszawie – obecnie to ul. Karmelicka 17a - ale także jego dokładną wysokość: 15 metrów.

Zygmunt Walkowski zanegował przedstawiane przez wiele osób informacje, jakoby przy Dworcu Zachodnim, w Lasku na Kole czy też Forcie Bema znajdowały się obozy koncentracyjne, popierając swoją tezę liczną dokumentacją. Dokładnie wskazał na fotografiach z kolejnych lat powojennych, że na osi trzeciego peronu Dworca Zachodniego, na wysokości tunelu nad al. Prymasa Tysiąclecia, nie było komory gazowej. Badacz przedstawił również rozmowy z producentami urządzeń nawiewnych w tunelu pod dworcem, które jednoznacznie wskazują, że elementy te powstały w polskich fabrykach kilkanaście lat po wojnie.

Varsavianista odniósł się także do wskazywanego przez dr Kijkowskiego obozu koncentracyjnego na terenie tzw. „Drewnianego Koła”. – Nieprawdą jest, że Niemcy w 1939 roku wybudowali obóz jeniecki na Kole. Ten teren był zabudowany już w pierwszej połowie lat trzydziestych. W planach Warszawy z 1936 roku teren ten już jest zaznaczony. Nie może być zatem mowy, że był to obóz jeniecki wybudowany przez Niemców – mówi Zygmunt Walkowski.

Przełomowe wnioski badacza zaprezentowane w Archiwum Akt Nowych będą zebrane w jedną całość i przedstawione w formie publikacji. Autor zaproponował również zorganizowanie wystawy z fotografiami przedstawionymi podczas konferencji, popierającymi jego tezy.

Marcin Kalicki