Niecodzienny rekord: jeden klient kontra system kaucyjny w Polsce

Rekord 611 opakowań pokazuje jedno: konsumenci szybko uczą się nowych zasad. Teraz kluczowe będzie to, czy infrastruktura nadąży za ich zaangażowaniem.

W sklepie Auchan w Nowym Sączu padł jeden z najwyższych dotychczasowych wyników zwrotów opakowań objętych systemem kaucyjnym- 611 butelek i puszek oddanych jednorazowo dało klientowi ponad 300 zł kaucji. To przykład na to, jak mieszkańcy wykorzystują nową możliwość, ale wdrażanie systemu wciąż napotyka wyzwania także w dużych miastach, takich jak Warszawa.

Jak działa system kaucyjny?

Nowy system kaucyjny w Polsce został uruchomiony 1 października 2025 r., na mocy przepisów ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2025 poz. 1234). Jego celem jest zmniejszenie ilości odpadów i zwiększenie poziomu recyklingu.

System obejmuje:

• plastikowe butelki PET do 3 litrów,
• puszki aluminiowe do 1 litra,
• wybrane szklane butelki zwrotne.
• Przy zakupie napoju naliczana jest kaucja:
• 0,50 zł za butelkę plastikową lub puszkę,
• 1 zł za określone butelki szklane.

Zwrot kaucji następuje po oddaniu pustych opakowań w punkcie zbiórki-  automacie (kaucjomat) lub, jeśli automat jest niedostępny, poprzez obsługę sklepu.

Obowiązki sklepów i infrastruktura

Zgodnie z przepisami, sklepy o powierzchni powyżej 200 m², które sprzedają napoje w opakowaniach objętych systemem, mają obowiązek przyjmowania zwrotów. Dotyczy to większości hipermarketów, dużych dyskontów i supermarketów w Warszawie.

W praktyce zwroty realizowane są poprzez:

• automaty zwrotne przy wejściach do sklepów,
• punkty obsługi prowadzone przez pracowników sklepu,
• okazjonalnie- tymczasowe stanowiska mobilne w galeriach handlowych.

Pojemność i ilość automatów rośnie, ale ich rozmieszczenie często nie jest jeszcze równoznaczne z zapotrzebowaniem, co prowadzi do sporadycznych problemów.

Problemy techniczne i wyzwania

Mimo pozytywnych przykładów, jak rekord 611 sztuk, część użytkowników zgłasza, że:

• automaty bywają niedostępne z powodu awarii, braku serwisu czy przepełnienia,
• rozwiązania w części sklepów odmawiają przyjęcia opakowania, mimo prawidłowego oznaczenia,
• brakuje jasnych informacji o alternatywnych punktach zwrotu w okolicy.

Branżowe dane wskazują również, że liczba automatów działających w całej Polsce jest wciąż niższa od pierwotnych założeń- zamiast planowanych 18–22 tys. urządzeń, obecnie funkcjonuje około 5–6 tys. To powoduje, że w dużych miastach jak Warszawa infrastruktura często nadąża wolniej niż rośnie zainteresowanie mieszkańców.

Dlaczego temat jest ważny dla mieszkańców Warszawy?

System kaucyjny dotyka codziennych nawyków mieszkańców stolicy. Wysoka konsumpcja napojów sprawia, że w miastach takich jak Warszawa potencjał zwrotu kaucji jest znaczny. Dla niektórych osób może to być sposób na odzyskanie części wydatków, szczególnie przy większych ilościach opakowań.

Jednocześnie wyzwania techniczne i logistyczne oznaczają, że wielu klientów nadal nie ma pewności, jak i gdzie bezproblemowo oddać opakowania. Istotne jest więc monitorowanie dostępności automatów zwrotnych i poprawa informacji dla konsumentów.

Gdzie w Warszawie można oddać butelki i puszki

System kaucyjny działa w całej Polsce, a w Warszawie jego infrastruktura obejmuje m.in.:

• Auchan- al. Krakowska 61 (Ursus)
• Auchan- al. Jerozolimskie 179 (Włochy)
• Carrefour- ul. Górczewska 124 (Wola)
• Lidl- ul. Puławska 427 (Mokotów)
• Biedronka- ul. Ostrobramska 101 (Praga-Południe)
• E.Leclerc- ul. Połczyńska 125 (Wola)

Warto pamiętać, że nawet jeśli automat jest chwilowo niedostępny, pracownik sklepu powinien przyjąć opakowania ręcznie.

Krótka instrukcja: jak prawidłowo oddać opakowania

1. Sprawdź oznaczenie systemu kaucyjnego na opakowaniu.
2. Nie zgniataj butelki przed oddaniem- kod musi być czytelny.
3. Włóż opakowanie pojedynczo do automatu.
4. Odbierz wydrukowany voucher z naliczoną kwotą.
5. Zrealizuj voucher przy kasie lub przy odbiorze gotówki.

Jeśli automat nie działa, zapytaj obsługę sklepu o możliwość zwrotu ręcznego, co jest prawnie dopuszczalne.