Powrót obywateli

Zbyt piękne żeby mogło być prawdziwe? Społeczeństwo pokazało oderwanej od niego władzy, czyje jest państwo, w czym ogromny udział mieli samorządowcy. 

Odesłanie na śmietnik złego prawa – projektu ustawy o metropolii warszawskiej oraz przejęcia Sądu Najwyższego – nie jest efektem dobrotliwości prezesa Kaczyńskiego ani przenikliwości prezydenta Dudy, lecz zwycięstwem obywateli. I dowodem, że opinia publiczna ujawnia się nie tylko w migających na ekranach telewizorów wynikach sondaży. 

Gdy Timothy Garton Ash pisał swoją „Wiosnę obywateli”, relacjonującą fascynujące dla młodego absolwenta Oxfordu pokojowe przemiany demokratyczne w Europie Środkowo-Wschodniej – pewnie przez myśl mu nie przeszło, że w niespełna 30 lat później w kraju, który stał się ich symbolem i liderem opinia publiczna powróci z siłą tak zaskakującą. Wydawało się przecież, że obywatele na trwale pozostawili sprawy publiczne zawodowym politykom. Tymczasem w Polsce 2017 r. mieli nie tylko swoją wiosnę – jak u Asha – ale i lato. Wielki udział samorządowców w tym zbiorowym przebudzeniu zaskoczyć może tylko tych, którzy nie czytali sondaży. Przecież z kolejnych „Diagnoz społecznych” i badań CBOS od dawna wynikało niezbicie, że Polacy uznają władzę lokalną za im najbliższą i oceniają ją równie wysoko, jak surowi są wobec polityków parlamentarnych. Zaś rządy silnej ręki nie są rozwiązaniem – jak badania wskazują – wskazywanym jako pożądane przez zwykłych Polaków.

Pomimo wciąż niezawodnej maszynki do głosowania, pozwalającej na przeforsowanie dowolnych przedłożeń w Sejmie i Senacie – rządzący cofnęli się po raz pierwszy w kwestii rozszerzenia granic metropolii warszawskiej. Projekt Jacka Sasina, przedwyborczy, bo mający w zamierzeniu dać PiS-owi prezydenturę stolicy, niechlujny (zapomniano o Podkowie Leśnej) i zakulisowy (podpisujący się pod nim posłowie ustawy nie znali) – trafił do niszczarki, gdy napotkał jednolity opór. Za sprawą samorządowców, licznie obecnych na marszu wolności 6 maja i samych mieszkańców, głosujących w referendach lokalnych (m.in. w Ożarowie i Legionowie) przeciw zmianom, które próbowano im narzucić, powróciło hasło „Nic o nas bez nas”. I pojawiło się nowe: „Ożarów to nie Krym”. Partia rządząca skapitulowała przed milczącą dotychczas większością, chociaż w obozie Kaczyńskiego pojawiały się pokusy, żeby – jak u Bertolta Brechta – „rząd rozwiązał naród i wybrał sobie nowy”.

Drugie zwycięstwo Polski obywatelskiej nastąpiło w chwili, gdy prezydent Andrzej Duda zawetował ustawy o Sądzie Najwyższym i Krajowej Radzie Sądownictwa. Pierwsza z nich – równie bałaganiarska, jak ta Sasina – myliła liczbę sędziów, bo jej ojciec Stanisław Piotrowicz miał do prawa stosunek równie niefrasobliwy, jak protektorzy jego kariery z czasów stanu wojennego. Postawiony przed życiowym wyborem Andrzej Duda wybrał większość Polaków, a nie większość parlamentarną. Decyzję poprzedziły namowy ze strony Pawła Kukiza i bohaterki opozycji antykomunistycznej Zofii Romaszewskiej. Wśród tych, którzy go do weta nakłaniali znaleźli się historyczni twórcy polskiego samorządu: profesorowie Jerzy Stępień i Jerzy Buzek. Na ulicznych demonstracjach widziało się koszulki z nadrukami „wolne miasto Legionowo”, nazwami różnych regionów i ośrodków. Polska lokalna i demokratyczna wygrała z centralistyczną i aparatczykowską. Polityków z Sejmu, tych z opozycji, organizatorzy protestów prosili, żeby nie wpychali się do pierwszego szeregu. Bo szkodzą.  

Po raz kolejny – jak przy okazji ACTA, gdy za rządów PO młodzież wyszła na ulice w obronie wolnego i bezpłatnego Internetu – siła społecznego sprzeciwu ujawniła się z całą mocą. Wtedy była mroźna zima, teraz gorące lato. Ale pogoda dla demokracji powraca za sprawą jej głównych bohaterów, zwykłych obywateli. A wraz z nią optymizm.

Autor: Łukasz Perzyna